Sayca üçüncü kitabım olan “Bəyyoldaş müəllim”i səyyar şəkildə satdığım vaxtlar idi. Hər səhər yuxudan durub, dişlərimi fırçalayıb, bir fincan qəhvə içdikdən sonra şəhərin mərkəzi küçələrinə kitabımı satmaq üçün yollanırdım. Sifarişlər əsasən sosial şəbəkələrdən gəlirdi; bəzən də şəhərdə gəzərkən hansısa köhnə dostla və ya sosial şəbəkədən tanıdığım biri ilə təsadüfən rastlaşaraq kitabımı belə görüşlərin fonunda satırdım. Bu prosesdə 400-dən çox kitab satdım. Başımın çəkdiyi macəralar isə ayrıca bir hekayədir. Bəzən düşünürəm ki, səyyar satış zamanı yaşadığım gülməli və ağlamalı hadisələr barədə ayrı kitab yazsam yaxşı olar.
Bir dəfə İsa Qəmbərlə düz bir saat siyasət, fəlsəfə və tarix barədə söhbət etdik, kitabımı imzaladım və təsadüfən kitabı çantama qoyaraq oradan ayrıldım. Sonra həmin kitabı səhvən dövlət işində çalışan bir dostuma verdim. Kitabın ilk səhifəsində “İsa bəyə Mirzə Alikdən ən xoş arzularla” yazısını görən dostumun gözləri bərələndə başa düşdüm ki, İsa bəyi kitabdan məhrum etmişəm. Bu hadisənin çox bilinməyəcəyinə ümid etsəm də, sosial şəbəkəni açanda utancımdan gizlənməyə yer axtarırdım – bütün ictimai sektor hadisədən xəbərdar idi. Uşaqlıqdan miras qalan unutqanlıq həmin gün başıma bəla oldu. İndi isə bu hadisəni xəcalət hissi ilə deyil, gülüşlə xatırlayıram. Bu da həyatıma rəng qatan maraqlı xatirələrdən biri oldu.
Bu xatirələrdən biri isə hələ də məni düşündürür: bilmirəm həyatımı daha rəngarəng edir, yoxsa Azərbaycanda yaradıcılıqla məşğul olmağın çətinliyini xatırladır. Səyyar satış etdiyim zamanlarda WhatsApp vasitəsi ilə bir nəfər əlaqə yaratdı; profil şəklində “Lexus” cipində əyləşmiş, təxminən 50-55 yaşlarında, keçəl, dolu bədənli bir şəxs idi. Mesajında yazırdı: “Bacıoğlu, 10 dənə kitab götür gəl, səhər tərəfdə görüşək.” Həmin şəxslə “day-day kafesi” adlandıra biləcəyim bir məkanda görüş təyin etdik. Sevincək 10 kitabımı çantama qoyub həmin yerə yollandım.
Məkana daxil olarkən özümü ucqar bir rayonda hiss etdim: kafedə Könül Xasıyevanın “Səni sevməyəcəm, sevməyəcəm mən” mahnısı, siqaret tüstüsü, müxtəlif dialektlər, tanış olmayan söyüşlər və araq-pivə-kabab atmosferi hökm sürürdü. Müştərim kabinetlərin birindən əl edib qışqırdı: “– Ayə, hoy, ay gədə, məni görmürsən? Gəl içəri, qadan alım.”
Kabinetə daxil oldum, orada kostyumu özünə ən azı üç ölçü böyük, avstriyalı rəssam bığlı, məzlum simalı bir nəfər və iri cüssəli müştərim əyləşmişdilər. Müştəri yanındakını təqdim etdi: “– Bu da irasımdır, əl tutar, uşaqları aparıb gətirir, bazarlıq edir. Bəzən mənimlə yeyib içir.”
Bu dialoqları eşidərkən kitabları tez satıb çıxmaq istəyirdim. Masada yarısı içilmiş araq, pivə, kabablar və göyərtilər var idi. Müştəri artıq sərxoş vəziyyətdə mənə müraciət etdi: “– Qağa, görək nə yazmısan. Mən şeirə, saza qiymət verən adamam, fəxr elə ki, məclisimdə şair oturub.”
Kitabı təqdim etdim. Müştəri kitabı vərəqləyib: “– Kitab belə olmur, çox balacadır. Kitab gərək o qədər böyük olsun ki, biriylə sözün düz gəlməyəndə, onun sifətinə çırpasan, ürəyi getsin!” – dedi.
Yanındakı adam yüksək səslə gülməyə başladı. Bu adam söhbətə davam etdi: “– Alik, boş-boş şeyləri burax, keçən dəfə də ağsaqqalımız Rəşid doktora ilişmisən. Başından böyük danışma. Şairlər sənin kimi yox, mənim kimi vətən oğullarından yazmalıdırlar.”
Şeir oxumağımı istədi. Mən bir şeir dedim, amma onun xoşuna gəlmədi, müştəri sərtləşməyə başladı. Kitablarımı satmaq fikrindən daşındım. Onsuz da kitabı onun üzərinə araq və göyərti tökülmüşdü.
“– Ay qağa, özün bilərsən, mən səhv elədim səninlə əlaqə saxladım. Kül başıma!” – deyərək iri tikəni ağzına qoyub boğulmağa başladı. Mən üzərinə araq və göyərti dağılmış kitabımı qoyub oradan çıxdım.
O gün məclisdən çıxarkən xəcalət hissi keçirirdim, çünki yazıçı olaraq belə insanlarla əlaqədə olmamalı idim. Lakin ehtiyac məni məcbur edirdi. İllər keçsə də, hələ də düşünürəm: görəsən neçə yazıçı belə şəxslərə roman və poema həsr edib? Bu kitabları yazanlar qələmlərinə xəyanət etdiklərini hiss ediblərmi? Və ən əsası, kitabımın taleyi necə oldu? Görəsən, həmin vətən oğlu kitabımın başına nə oyunlar gətirdi?
