Kosta-Qavrasın “The Little Apocalypse” filminin qəhrəmanı yazıçı, keçmiş kommunist Stanislav ətalətdə yaşayan, özünü heç cürə realizə edə bilməyən, hamıya maraqsız zavallıdır. Dostları onu ruhlandırmaqdan ötrü əsərlərini çap etməyi qərara alır. Lakin naşir şərt qoyur: tanınmayan yazıçı epataj davranış sərgiləməlidir ki, populyarlaşsın və kitabları satılsın. Odur ki, Stanislava tapşırıq verilir, o, Romada Papanın çıxışı zamanı özünü yandırmalıdır.
Azərbaycanda da Stanislav kimi fikri, əqli potensialı yararsız vəziyyətdə olan, özünü şəxsiyyət, peşəkar, yaradıcı kimi epatajla təsdiqləməyə gücənən uğursuzlar yaşayır və əhəmiyyətli sosial varlıq olmağa çalışırlar. Və öz mövcudluqlarını sübut etməyin tək yolunu sosial şəbəkələrdə onlar kimi düşünməyənləri “tənqid” etməkdə görürlər. Anlayışlarındakı “tənqid” isə üç yerə bölünür:
– Mırt tənqid
– Təhqir-tənqid
– Ümumi tezislərdən kənara çıxmayan arqumetnləşdirilməmiş tənqid (ölkə dağılır, filankəslər satılıb, əli hakimiyyətin cibindədir, ölkədə korrupsiya baş alıb gedir və s).
Unutmadan deyim: Bir dostumun Əli Kərimliyə çox böyük simpatiyası vardı. Sonralar məyus olub onu izləmədən çıxardı. Söhbətlərimizdən birində dedi ki, Kərimlini uzun müddətdir oxumuram və varlığını, boşluğunu belə hiss etmirəm.
Zəruri qeydi edim ki, cəbhəçilər coşmasın. Bu abzasla Kərimlini hədəfə almaq kimi niyyətim yoxdur. Əslində, onun yerində çox siyasətçi ola bilərdi. Yəni haqqında danışdığımız həmin mənasızlar da sosial şəbəkədəki “fikirləri” hesabına mövcud və populyardır, funksional, faydalı fəaliyyətləri yoxdur, sahib olduqları peşələrində əhəmiyyətli iş görməyiblər.
Misal üçün, bəzi sülh quşcuğazları müharibə və postmüharibə dövründə öz statuslarına bəraət verməkdən ötrü Ermənistanla Azərbaycan arasında necəsə balanslı ədalət qurmağa cəhd göstərir, faktların diliylə yox, ehtimallarla danışırlar. Ki, evlərini yandıran ermənilər kimi, azərbaycanlıların da imkanı olsaydı bunu edərdi. Daha pisi odur ki, sülh yolunda əməli bir fəaliyyət ortaya qoymayan sülhsevərlər azərbaycanlı əsirlərlə, qaçqınlarla görüşüb müstəqil təhqiqat aparmayıblar, müharibə hekayələrini toplamayıblar və s. Qısası, bu kəslər Tanrının qəzəbinə elə tuş gəliblər ki, yaralı barmağa belə şəfalı olmaqdan məhrumdular.
Onları birləşdirən ümumi cəhətlərə diqqət yeirək: gileylənmək, şikayətlənmək, satqın axtarmaq və özlərinə uyğun gəlməyəni satqın çıxarmaq, fasiləsiz paranoya və depressiya, şübhəçilik; “Jalə” şirəsini içməməklə protest etsə də, dalda gözünə təpmək, söymək, üz-gözlərindən əskilməyən nifrət və ağlaşma, siyasi-iqtisadi apokalipsis həsrəti, düşük sentimentallıq. Hakimiyyətin Qarabağda əhəmiyyətli qələbəsindən sonra isə onların portretindəki depressiya çizgisi tamamən dərinləşib. Bir sözlə, porterti belə ümumiləşdirək: estetik tutumu olmayan banal dekandentçilik.
Satqın demiş, həmin qaragüruh təzəlikcə “vacib tapıntı” edib: AzLogos-la hakimiyyət arasında guya maliyyə bağı varmış. Belə bir bağ olarsa, əmin olun ki, AzLogos bunu rahatlıqla elan və bəyan edər. AzLogos-un baş redaktoru bir neçə dəfə müxtəlif fondlara, qurumlara müraciət edib və yox cavabı alıb, çünki redaksiya siyasətində heç neyi dəyişmək istəməyib, bu isə aydındır ki, heç bir sponsoru qane edə bilməz. Mövzuyla bağlı həmişəki kimi ortaya arqument və fakt qoya bilməyən qaragüruh daha zavallı, çarəsiz, öz-özünü gəmirən duruma düşdüyünün fərqində deyil.
Bu adamların qəhrəmana çevrilməsində hakimiyyətin də xüsusi rolu var. Hakimiyyətin səhvlərindən biri – sözə dözümsüzlüyü üzündən hər bacarıqsız, fərsiz adamı əhəmiyyətisiz fikirlərinə görə həbs və təqib edərək nəticədə onların cəmiyyətdə qəhrəmana çevrilməsi tendensiyasını yaratmaq olub. El dilində desək, poxdan konfet düzəldilib, işi-gücü sosial şəbəkələrdə insan haqları, demokratiya və s. mövzularda manipulyasiya edən bu mənasız qrupun populyarlaşmasına və yayılmasına xidmət edib. Halbuki, iqnor edilsəydilər, bugünkü saxta fədakar, qəhrəman, məzmunsuz narazı obrazları olmazdı.
Həmin mənasızlar yığınının indiki işi-gücü (onların bir qismi qrant yeyib, ondan-bundan donos yazanlardır) AzLogos-la əməkdaşlıq edənləri psixoloji terrora, mobbinqə məruz qoymaq cəhdidir. Məsələnin absurd yanı odur ki, mobbinq edən banda hakimiyyəti söz azadlığına dözümsüzlükdə ittiham edib, məhz özləri azad fikrə dözməyənlər, aqressiyaları və təzyiq vasitəsilə kimlərisə satın almaq istəyənlərdir. Məni də ötənlərdə AzLogos-la əməkdaşlıqdan çəkindirməyə, “islah” etəməyə çalışanlar olub. Özü də fikir vermişəm, bunu fövqəladə həyasızlıq və tərbiyəsizliklə edirlər, sanki 30-cu illər repressiya dövründən qonaq gəliblər.
Hansısa zəif xarakterli gözüqırpıqlara mobbinq təsirsiz ötüşməyə bilər, amma qonaqların yox, həqiqi, köklü AzLogos-çular üçün bizi emosional zorakılığa məruz qoymağa cəhd göstərənlərin fikirləri, “şəxsiyyəti” və ümumiyyətlə mövcudluqları əhəmiyyətsizdir. AzLogos-u oxumadıqlarını desələr də, az qala hər fikrimizə reaksiya verən bu qaragüruhun beyni yazdıqlarımızdan qıcıqlanır, psixoloji böhran keçirir, statuslarını bizə həsr edirlər. Yadıma düşmüşkən, mobbinqdən sonra bir neçə şəxs AzLogos-la əməkdaşlığı dayandırdı. Bu, AzLogos üçün heç bir halda itki deyil (yanvardan yeni AzLogos-u gözləyin). Əksinə, onların seçiminə hörmət edirik və bu qopmalar, katarsisilər saytı güclü, sarsılmaz edir. Anlayırıq ki, həyasız və bolşevik qaragüruh qarşısında hər kəsin dayana bilmək gücü, iradəsi yetərli deyil və biz, çürüklərin ələnməsini bir fürsət kimi qiymətləndiririk.
AzLogos, bu mənada yalnız güclülərin, azad düşüncəyə malik, öz həqiqətlərinə inananların və özünə güvənənlərin platformasıdır. Bizim manifestimizdə qaragüruh, şüvən liberalları, solçuları, neo-liberalları, sülhpərvərləri ciddiyə almaq öhdəliyi yoxdur. Bizim ancaq öz oxucularımız qarşısında məsuliyyətimiz var. Dziqa Vertovun “Biz” manifestini bir az dəyişsək nəticə belə alınar:
“Biz azad fikrə dözümsüz yanaşan, bolşevik-faşist mahiyyətli liberalları, solçuları cüzamlı elan edirik.
– Yaxın durmayın!
– Gözlərinizlə toxunmayın!
– Həyat üçün təhküəlidir!
– Yoluxucudur!”
