Hörmətli Hacı,
Xalqlarımız arasında mövcud olan münaqişə çərçivəsində gedən informasiya qarşıdurması ilə bağlı sivil müzakirə aparmaq imkanına görə təşəkkür eləyirəm.
Bəli, bəli, dilim çaşmadı, riyakarcasına deyildiyi kimi ölkələrimiz arasındakı yox, məhz,xalqlarımız arasındakı münaqişə. Çünki 30 il ərzində hər iki cəmiyyətin beyni o qədər yuyulub ki, münaqişə çoxdan ərazi, beynəlxalq hüquq, dövlətlərarası mübahisə çərçivəsindən çıxıb. Bu, artıq çoxdan ən azı, anlaşılmazlıqları, ən çoxu isə xalqlarımız arasında qarşılıqlı nifrəti qidalandıran stereotiplərin, miflərin, komplekslərin müharibəsinə çevrilib.
Sizin sayta müsahibəmə cavab olaraq gələn “qarşı ittihamların” bütün bəndlərinə məmnuniyyətlə cavab verməyə hazıram.
Mən, mətnin məntiqi ardıcıllığını qorumaq və təkrarçılığa yol verməməkdən ötrü sizin tezislərinizi məna kateqoriyalarına görə qruplaşdırmaq qərarına gəldim.
1) Necə olur ki, Azərbaycanda dövlət səviyyəsində bu qədər ermənilərə nifrət təbliğatının, uşaq dərsliklərində ksenofobik yazıların olmasına baxmayaraq erməni və azərbaycan cəmiyyətlərində qarşılıqlı nifrətin səviyyəsi yuxarı-aşağı eynidir? Axı, Armine deyir ki, onların uşaqlarına nifrət aşılanmır, cəmiyyətin də xeyli demokratik olduğunu nəzərə alsaq, axı, bu, belə olmamalıdır. Niyə ermənilər iddia eləyirlər ki, onlar bizə nifrət bəsləmirlər?
Mən heç vaxt erməni cəmiyyətində azərbaycanofobiya olmadığını deməmişəm, ancaq israrla bildirirəm ki, Ermənistanda azərbaycanlılara qarşı dövlət siyasəti və buna əsaslanan təbliğat, təhsil sistemi, nəsillərin yetişdirilməsi, kimliyin formalaşdırılması səviyyəsində nifrət yoxdu.
Təkrar eləyirəm, bütün digər xalqlar kimi ermənilər də çox müxtəlifdilər: ağıllı, səfeh, zəhmətkeş, tənbəl, cəsur, qorxaq, xeyirxah, kinli, beynəlmiləl və əksinə, millətçi. Və ermənilərin (ümumi olaraq) kimisə sevdiyini, ya da nifrət elədiyini demək – səmərəli deyil. Yalnız cəmiyyətdə bu və ya digər qrupun faizini artırmağa çalışan dövlət siyasətindən danışmaq olar. Məsələn, televiziya, təhsil sistemi, incəsənət, nüfuzlu insanların rəsmi çıxışları vasitəsilə azərbaycanlılara nifrət eləyən adamların faizini artırmaq (yaxud azaltmaq). Ancaq yenə təkrar eləyirəm, erməni dövlətində belə bir şey yoxdu. Mətbuatın, tv-nin, erməni dövlətinin rəhbərlərinin rəsmi çıxışlarının monitorinqinə və tədris materiallarının araşdırılmasına bir qədər vaxt sərf eləməklə bunu müəyyənləşdirmək mümkündü. Bunun yaxşı, ya da pis olması – artıq başqa məsələdi.
2) Məgər biz görmürük ki, erməni cəmiyyətində azərbaycanlılara qarşı dəhşətli bir nifrət var? Ermənistanda, azərbaycanlıların, ümumiyyətlə, xalq kimi mövcud olmağına «icazə» verməyənlərin, bu haqqı onlara tanımayanların sayı heç də, ermənilərə yalnız ölüm arzulayan azərbaycanlıların sayından az deyil. Azərbaycanlıların ermənilərə nifrətini müharibəni uduzmaları ilə izah edə bildiyimiz halda, qarşı tərəfdə hökm sürən nifrəti hara yazaq? Bunun səbəbi nədir?
Ermənistanda azərbaycanlılara nifrət eləyən, onların müstəqil vahidlər kimi mövcud olmaq hüququnu qəbul eləməyən, hətta onlara ölüm arzulayan insanlar olduğu ilə razılaşmamaq olmaz. Amma gəlin, hər şeyi yerbəyer eləyək. Artıq dediyim kimi, erməni cəmiyyəti son dərəcə müxtəlifdi və azərbaycanlılara nifrət eləyən insanlar öz mövqelərini açıq büruzə verməyə, həm azərbaycanlılara, həm də erməni cəmiyyətindəki silahdaşlarına bəlli etməyə çalışmasaydılar, qəribə olardı. Ancaq əsas məsələ onların mövcudluğu deyil (olmamağı qeyri-mümkündü, istənilən cəmiyyətdə, hətta tolerantlığın din səviyyəsinə qaldırıldığı ABŞ-da belə elə adamlar var). Əsas məsələ, onların niyə olduqları, ölkə əhalisi arasında ümumi faizləri, cəmiyyətə və ölkə rəhbərliyinə təsir gücləridi.
“Onlar niyə belə olublar?” Onları bu hala salan nə dövlət təbliğatıdı, nə də təhsil sistemi. Bir neçə səbəb var – ümumiləşdirmə meylinə əsaslanan məişət ksenofobiyası, Sumqayıt və Bakı qaçqınları, bütün səviyyələrdə azərbaycan mediası tərəfindən nümayiş etdirilən aqressiyaya, rəsmi şəxslərin çıxışlarına cavab reaksiyası və Azərbaycanda kimin və necə yetişdirildiyi ilə bağlı araşdırmaya açıq olan materiallar.
Onlar neçə faizdilər? O qədər azdılar ki, onlara nə ciddi mətbuatda yer tapılıb (öz marginal saytlarında daldalanıblar), nə televiziyada, nə Elmlər Akademiyasında, nə də az-çox nüfuzu olan sanballı elmi, peşəkar, ekspert dairələrdə.
O ki qaldı sizin gördüklərinizə, bu, sadəcə sizin əliniz çatacaq məsafədə, baxış radiusunuzun səthində olanlardı. Təəssüratlarınızın nə qədər obyektiv olduğunu öyrənmək üçün daha dərinə getməyə cəhd belə eləmirsiniz. Sizin, məsələn, okkulitizmlə, ya da konspiroloji nəzəriyyələrlə maraqlanan insanların neçə faiz olduğundan xəbəriniz var? Yoxdu, çünki bu sizin rastınıza çıxmır, siz də onların olmadığını güman eləyirsiniz. Amma azərbaycanofoblar “dəhşət dərəcədə çoxdu”.
Məhz, bu səbəbdən biz, həmkarım Anjela Əlibəyova ilə birlikdə Azərbaycanda ermənifobiyanın araşdırılmasına başladıq, öz təəssüratlarımızın nə qədər obyektiv olduğunu, meydanın görünən qatının dərin qatları nə qədər əks etdirdiyini, köklərinin nə qədər dərinə uzandığını anlamaqdan ötrü. Azərbaycanda heç kim belə bir araşdırma aparmayıb. Bu mövzuyla bağlı bütün fərziyyələr diskret halların subyektiv qavranılmasına əsaslanır. Və nə qədər ki əməli bir araşdırma aparılmayıb, “Ermənistanda azərbaycanlılara müstəqil millət kimi yaşamağı yasaqlayan ermənilərin” sayından danışmaq doğru deyil. Sadəcə belə bir insan qrupunun mövcudluğundan və onların cəmiyyətin, dövlətin həyatında rolundan danışmaq olar.
3) Hələ bir də müharibəni udmuş xalqın bu cür nifrət dolu olması heç başa düşülən deyil. Hanı sizin zəfər alicənablığınız? Münaqişədə sanbal, ciddilik nümunəsi kimi, Türkiyə azərbaycanlılar və ermənilərə nümunə ola bilər, hər iki xalq türklərdən çox şey öyrənə bilər. Şimali Kipri işğal etmiş Türkiyə qalib tərəf kimi, 2004-cü ildə Kiprin birləşməsinə səs verdi. Məgər bu, alicənablıq nümunəsi deyilmi? Ancaq o vaxt türklərdən fərqli olaraq, yunan tərəfi adanın birləşdirilməsi planını qəbul eləmədi. Mən Eurovisionda da türklərin yunanlara səs verməsinin dəfələrlə şahidi olmuşam.
Siz əminsiniz ki, azərbaycanlılara yalnız qaliblərin göstərdiyi alicənablıq lazımdı? Əgər belə olsaydı, münaqişə çoxdan həll olunardı. Sadəcə 20% ərazi, milyonlarla köçkün, 820 milyard dollarlıq maddi zərər barədə təbliğat nağılları danışmaq yerinə, ermənilərdən təkcə alicənablıq gözlədiyinizi demək kifayət eləyərdi.
O ki qaldı Türkiyəyə, bu, istifadə edə biləcəyiniz ən uğursuz nümunədi. Üstəlik o, həm azərbaycanlıların iddiaları nöqteyi-nəzərindən uğursuzdu, həm də qeyd edilən alicənablıq nöqteyi-nəzərindən.
Yunan adasının yarısını işğal eləyən Türkiyə, adanın iki hissəsinin birləşməsini iki səbəbdən dəstəkləyirdi: 1) işğalı legitimləşdirməkdən ötrü; 2) Şimali Kiprin kürəyində Avropa İttifaqına daxil olmaqdan ötrü.
Türkiyənin alicənablığı özünü nədə göstərirdi ki? Yunanlar bunu çox gözəl anlayırdılar və buna görə də, təklifdən imtina eləmişdilər.
İndi isə bizim situasiyanı ortaya sərək: Azərbaycan Ermənistandan, hazırkı vəziyyəti legitimləşdirən istənilən alicənablıq təzahürünü qəbul eləyərmi? Nədənsə mənə elə gəlir ki, azərbaycanlılar özlərini yunanlar kimi aparardılar.
Dahası, Serj Sarqsyan dəfələrlə və tamamilə ciddi şəkildə Azərbaycana, Dağlıq Qarabağın iqtisadiyyatına sərmayə qoymağı təklif eləmişdi. Sitat gətirirəm: “Gələcəkdə ermənilər Azərbaycanın, bölgədə təhlükəsizliyin və əmin-amanlığın təmin olunması ilə bağlı əməkdaşlıqda maraqlı olduğuna inansınlar” deyə. Qarabağın rəhbərliyi dəfələrlə və tamamilə ciddi şəkildə arzu eləyənlərə Qarabağa qayıtmağı, vətəndaşlığı qəbul eləyib orda yaşamağı təklif eləyib. Amma azərbaycanlılar, məhz, yunanlar kimi davranıblar – alicənablıq təzahürü də olmasa, ən azı, ona meyl cəhdini qəzəblə rədd eləyiblər.
Siz türklərin Eurovisionda yunanlara səs verdiklərinə dəfələrlə şahid olmusunuz? Mən isə, ermənilərə səs verən azərbaycanlıların Milli Təhlükəsizlik Xidmətinə dindirilməyə aparıldığının şahidi olmuşam. O vaxtdan bəri ermənilərə səs vermək istəyən yoxdu. Və ermənilərin də azərbaycanlılara səs verdiyini görmüşəm. Əlbəttə, onları xüsusi xidmət orqanlarına çağırmayıblar, amma bu hal azərbaycanlılar tərəfindən alicənablıq göstəricisi kimi yox, sadəcə yaltaqlıq kimi qəbul olunub.
Təkcə alicənablıq nümayiş etdirmək kifayət deyil, qarşı tərəf də bunu dəyərləndirib qəbul eləməyə hazır olmalıdı.
4) Məntiq onu deyir ki, “Daş yuxular”, “Artuş və Zaur”, “Quqark” kimi sülhməramlı əsərlər ilk növbədə erməni müəlliflərin qələmindən çıxmalıydı. Hanı o müəlliflər? Nə üçün siz bizə, Zori Balayandan misal gətirən millətçi azərbaycanlılara tutarlı cavab vermək üçün istinad vermirsiniz?
Məntiq tamamilə başqa şey deyir. Cəmiyyətə şərəf gətirən “Daş yuxular”ın, “Artuş və Zaur”un, “Quqark”ın yazılması deyil, Əroğulun uşaqlar üçün “Halə” hekayələr toplusunun, Nofəl Ədalətin “Doğum evində cinayət”, Əmralı İsmayılovun “Erməniçiliyin sirləri və möcüzələri” və Gülzar nənə İbrahimovanın nağıllarının yazılmamasıdı.
Özü də, problem “Daş yuxular”ı, “Artuş və Zaur”u, “Quqark”ı kimin yazmağı deyil, o müəlliflərin başına gələnlərdi. Ələkbərlə Seymur mühacirətdədilər, Əkrəm Əylisli isə təhqir olunub, ölkədən çıxmaq imkanından məhrum edilib, haqqında cinayət işi açılıb. Amma Əroğul, Ədalət, İsmayılov və İbrahimova – hökumətdən qayğı görür, onlar çap olunurlar, gələcək nəsillərin formalaşdırılmasında iştirak eləyirlər. Məktəblərdə “Halə”ni oxuyurlar, “Quqark”ı yox. Cəmiyyəti, məhz, bu, xarakterizə eləyir.
Azərbaycanlı müğənni Elnarə Abdullayevaya həsr olunmuş “Elnarə” kitabının müəllifi Lyubik Çibuxyanı, məşhur “Kirvə” hekayəsinin müəllifi Levon Cavaxyanı nəzərə almasaq, “Ağa” əsərinin müəllifi, Əkrəm Əylislinin yaxın dostu və Əylislinin öz sözlərinə görə, onun yaradıcılığına təsir eləmiş Hrant Matevosyanı saymasaq, onda… Elə hesab eləyək ki, Ermənistanın öz Ələkbər Əliyevləri, Baycanları, Əylisliləri yoxdu. Amma əsas olan odu ki, Ermənistanda Əroğullara, Ədalətlərə, İsmayılovlara və İbrahimovalara da yer yoxdu.
Mən çox gözəl başa düşürəm ki, Azərbaycanda sağlamdüşüncəli insanların, öz cəmiyyətlərində ermənilər haqqında mifləri ifşa eləməkdən ötrü arqumentlərə, hətta lazım gəlsə, vasitələrə ehtiyacları var və Azərbaycan cəmiyyətində bunun kvintessensiyası, məhz, Zori Balayandır. Ancaq problem ondadı ki, Zori Balayan fenomeninin özü mifdir.
O ki qaldı Zori Balayan və onun yaradıcılığına, mən bu mövzunu Balayanın, heç olmazsa, bir kitabını, bircə əsərini oxumuş adamlarla müzakirə eləməyə üstünlük verərdim. Hamı Zori haqqında oxuyub, amma heç kim Zorinin özünü oxumayıb. Ona görə də, onun yaradıcılığından iqtibaslar gətirənlərə hansı arqumentlər və vasitələr lazım olduğunu demək çətindir. Erməni ədəbiyyatında, pedaqoqikası və didaktikasında Zori Balayanın yaradıcılığında hansı hissələrin əleyhinə nəsə axtarmaq, ya da yaratmaq lazımdı? Bəlkə onlara Qrant Matevosyanın əsərlərini verək? Onun azərbaycanlılar haqqında da yazdığı bir neçə gözəl hekayələri var. Onlar vaxtilə mənə çox kömək eləyib.
O ki qaldı Zori Balayanın adına yazılan, azərbaycanlı oğlana işgəncə verildiyindən, qətlindən bəhs eləyən kitaba, mən o kitabın hər nüsxəsi üçün rəsmi şəkildə 15 min dollar təklif eləyirəm. Nə qədər varsa, gətirin, alıram.
Sadəcə onu qeyd eləyim ki, bu xəyali kitabın alınması ilə bağlı təklifin dərcindən keçən altı il ərzində hələ heç kimdən səs-soraq çıxmayıb.
5) Jurnalist Yuri Manvelyan iddia eləyir ki, Ermənistanda ksenofobiyanı uşaq bağçasından başlayaraq təşviq eləyirlər və oğlunu buna nümunə göstərir.
Bir qayda olaraq, mən, son dərəcə az təsəvvürə malik olduqları mövzuları müzakirə eləyən səriştəsiz insanların nəticələri və dəyərləndirmələrinə cavab verməkdən qaçıram. Razılaşın ki, pis jurnalistin, barəsində sadəcə eşitdiyi bir elmi “bəla” adlandırması gülməlidi. Sosial elmlər və ksenofobiya haqqında daha əməli müzakirə onu xeyli karıxdırardı. Hər halda istənilən peşəkar insan “mən bunu təsdiqləyə bilmərəm” sözlərindən sonra dayanır və müzakirəni davam etdirmir, çünki nəyisə iddia eləmək, təsdiqləmək üçün kifayət qədər bilgiyə sahib deyil.
O ki qaldı ksenofobiyaya, “doğrudanmı, ermənilər, dünyanın ən yaxşı insanlarıdı?” – ksenofobiya deyil. Ksenofobiya budu: “Doğrudanmı, azərbaycanlılar dünyanın ən iyrənc insanlarıdı?”, ya da “doğrudanmı, ermənilər, azərbaycanlılardan fərqli olaraq – dünyanın ən yaxşı insanlarıdı?”. Zənnimcə, fərq aydın görünür.
Uşağa, üzvü olduğu qrupa sevgi və hörmət təlqin olunması normal haldı. Bəli, ermənilər (azərbaycanlılar, ruslar, fransızlar, yəhudilər, ərəblər) – dünyanın ən yaxşı insanlarıdı. Uşaqlar psixoloji komfort duyğusu ilə böyüməlidilər. İnanmıram ki, pis, ləyaqətsiz, səfillərdən ibarət qrupa aid olduğu düşüncəsiylə psixoloji sağlam və dəyərli insan yetişdirmək mümkün olsun. Analar tez-tez övladlarına deyirlər ki, sənin atan dünyanın ən yaxşı atasıdı. Amma bu, başqa uşaqların atalarının ən pis olduqları demək deyil, axı? Sadəcə uşaq üçün atasını sevmək, onun ən-ən olduğunu bilmək vacibdi. Hətta atası elə biri olmasa da. Əminəm ki, Manvelyanın həyat yoldaşı da oğluna bu sözləri deyib. Bu vəziyyətə qiymət verməyinizi istəməyəcəyəm belə.
O ki qaldı plakata, bu barədə ətraflı yazacağam.
Məlumatın təqdimatı ilə bağlı üç yanaşma və həmin yanaşmaların üç qiyməti var: normal (vəziyyətin imkanı verdiyi qədər), məqbul, amma arzuolunmaz (məlumatın spesifikasını və emosional çalar vermək zərurətini nəzərə almaqla) və yolverilməz.
Normal: “Azərbaycan Ermənistana qarşı aqressiv siyasət yürüdür”, “Azərbaycan hökuməti başqa ölkələrin vətəndaşları olan etnik ermənilərə qarşı müharibə elan eləyib”, “İlham Əliyev müharibəyə hazırlaşır”, “Ermənistan atəşkəs rejimini 236 dəfə pozub”, “Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən olan köçkünlərin vəziyyəti ağırdır”.
Məqbul, lakin arzuolunmaz: “Ermənilər danışıqlar prosesində destruktiv siyasət yürüdürlər. Bu da Ermənistanın, Azərbaycana qarşı aqressiyasının nəticələrini yoluna qoymaq istəmədiyindən xəbər verir”, “Yalan və ermənifobiya – Azərbaycanın dövlət siyasətinin təməlidir”, “Nikol Paşinyan Azərbaycana qarşı təxribat hazırlayır”, “Azərbaycanlılar, ənənələrinə sadiq qalaraq, AŞPA tribunasından yalan danışdılar”.
Yolverilməz: “Azərbaycanlılar – soysuz köçərilər, kölələşdirilmiş oturaq xalqların, əsasən də ermənilərin mədəniyyətindən yararlanan əsil-nəcabətsiz qoyunlardı”, “Çoxmillətli Ermənistanda bir nəfər də azərbaycanlı yoxdu – azərbaycanlıların əbədi davam eləyən soyqırımı”, “Azərbaycanlılar, soyqırımlar törədən, həmişə arxadan zərbə vuran ermənilərin alçaq hiyləgərliyindən hər zaman əziyyət çəkiblər”, “Bu barədə separatçı Bako Saakyanın “mətbuat katibi”, David Babayan adlı insanabənzər məxluq öz feysbuk səhifəsində məlumat verib.”
Yuxarıda sadalanan versiyalardan yalnız üçüncüsü ksenofobiya kateqoriyasına daxildi. Birinci və ikinci (qismən) yanaşma isə ksenofobiya deyil. Bu, ölkələrimiz və cəmiyyətlərimizin içində olduğu yarısavaş şərtlərində materialın normal ötürülməsidi. Təkrar eləyirəm: bu şərtlərdə normaldı, özü-özlüyündə yox. Hər il sərhədlərində gənc insanları itirən cəmiyyət, baş verənlər barədə məlumat almalıdı və ssenarinin istənilən inkişafına hazır olmalıdı. Təsəvvür eləmək çətindi ki, münaqişənin yoluna qoyulması, potensial müharibə ilə bağlı mövzular, yaxud düşmənin davranışının analizi qətiyyən işıqlandırılmasın. Xoşagəlməz mövzuların və problemlərin məqbul şəkildə çatdırılması normal haldı.
Və bunları əks etdirən plakatlar da norma anlayışından kənara çıxmır (o, başqa məsələdi ki, onlara ehtiyac duyulması özlüyündə çox pisdi).
Buna görə də, “Azərbaycan Ermənistana hücum eləmək istəyir və biz onun qollarını kəsəcəyik”lə “Azərbaycanlılar, əsl genetik qaniçənlərə yaraşan şəkildə xalqımızı yenidən qanda boğmaq istəyirlər” arasında böyük fərq var. Birinci halda heç bir ksenofobiya yoxdu, ancaq ikinci – parlaq, aşkar ksenofobiya nümunəsidi.
Bu da ən yeni nümunə: “Ermənistanda baş verən iyrənc məxməri inqilaba cavab olaraq Azərbaycanda möhtəşəm ağ inqilab başlayıb və ona İlham Əliyev rəhbərlik eləyir”. Siz başa düşürsünüz ki, Ermənistanda hətta ən aşağı səviyyəli qəzetdə belə, buna bənzər bir şey tapa bilməzsiniz? Və inanın ki, dərsliklərdə də eyni mənzərə və eyni müqayisəli xüsusiyyətlərlə qarşılaşacaqsınız.
Mən jurnalistin, uzun illərdi onu yedirdən yerə layiq olmaq istəyini başa düşürəm, ancaq bir azca peşəkarlıq ona mane olmazdı.
Mən problemin azərbaycanlılar və ermənilər tərəfindən müştərək və geniş şəkildə araşdırılmasında təkid eləyirəm.
Mən, dərsliklərdən tələbələri elmdən uzaqlaşdırıb təşviqat istiqamətinə yönəldən bütün problemli məqamların çıxarılmasında hər kəsdən çox maraqlıyam.
Mənim haqqında dəfələrlə yazdığım və danışdığım erməni dərsliklərindəki revizionist konsepsiyaların bəziləri tərəfindən azərbaycanlı kimliyinə həqarət kimi qəbul olunması isə başqa məsələdi. Demək olar ki, Azərbaycan resurslarından birində dərc olunmuş “Rusiya yenə Azərbaycanı təhqir elədi” başlıqlı məqalə kimidi. Halbuki məqalədə Ermənistanın qədim ölkə olduğundan, orda çox gözəl insanların məskunlaşdığından danışılırdı və Azərbaycan haqqında bir kəlmə də yox idi. Ancaq bu, tamamilə başqa bir araşdırmanın mövzusudu və mən nə vaxtsa onu reallaşdırmağı arzulayıram.
Və bonus qismində sizə və oxucularınıza bu sətirlərin müəllifini tapmağı təklif eləyirəm:
“Mən həmişəki kimi bu dözülməz vəziyyətə yenidən baxılmasına, dəyişdirilməsinə çalışdım. Bütün dünyanın, bizim dəyişikliyə güc vasitəsilə nail olmaq istədiyimizi deməsi yalandı. Bu dözülməz vəziyyətin sülh yolu ilə həllini tələb eləmək, eyni zamanda da daima sülh təkliflərini rədd eləmək mümkün deyil.
Mən konkret şəkildə bəyan eləməyə məcburam: Bizim tərəf öz öhdəliklərini yerinə yetirir, burda yaşayan mill azlıqlar təqib olunmur. Milli azlıqlardan heç biri durub deyə bilməz ki, onlardan kimsə hüquqlarından məhrum edilib, əziyyət çəkib, ya da işgəncə görüb. Belə şeyi heç kim deyə bilməz”.
Armine Adibekyan







